Prive Sauna Akwa > Last Minute Prive Sauna > Last Minutes Everberg >

PRIVE Sauna AKWA

Wellness voor lichaam en geest

In en rond Kortenberg


Kortenberg op de Ferraris kaartDetail kaart Ferraris van Kortenberg, Everberg, Erps-Kwerps en Meerbeek

Kortenberg is een fusiegemeente (sinds 1 januari 1977) in het hart van Midden-Brabant gelegen tussen Brussel en Leuven. Groot Kortenberg omvat vier deelgemeenten: Kortenberg, Erps-Kwerps, Everberg en Meerbeek. Ze heeft een oppervlakte van ongeveer 3.451 ha en een bevolking van ongeveer 20.000 inwoners. De deelgemeente Kortenberg is vooral bekend door de oude abdij der Benedictinessen die al in 1095 vermeld werd.

Vroeg-Middeleeuws graf te Erps-Kwerps Kortenberg

Uit archeologisch onderzoek blijkt dat er al meer dan 10.000 jaar, gedurende korte of lange periodes, mensen op het grondgebied van Groot-Kortenberg verbleven. Bij archeologische opgravingen te Erps-Kwerps werden artefacten uit de vroege ijzertijd en de La Tène-periode (450 BCE tot 100 CE) gevonden. In dezelfde deelgemeente stootte men op een vroeg-Middeleeuws graf. 

In 1095 erkende Gualgericus, bisschop van Kamerijk, het bestaan van een religieuze gemeenschap. Deze gemeenschap was ontstaan op de "Curtenbergh", de heuvel die een controlepost vormde op de oude Middeleeuwse weg Brussel-Leuven.  Deze heuvel is nu bekend als de Eikelenberg, ten zuiden van de huidige dorpskern en waar zich nu de Villa La Chênaie of Eikelenhof (1841) van de architect Jean-Pierre Cluysenaar (1811-1880) bevindt. 1095 wordt daarom als het stichtingsjaar van Kortenberg aanvaard. 

Oude Abdij van Kortenberg

De kloosterzusters verhuisden in het begin van de dertiende eeuw naar naar de 750 meter meer noordelijk gelegen vallei van de Aderbeek, aan het Minneveld waar nu nog steeds, gedeeltelijk, de oude abdij van Kortenberg staat.

Van oudsher was Kortenberg de woonplaats van de Heren van Cortenberg, die een belangrijke rol speelden in de geschiedenis van het Hertogdom Brabant. Het Charter van Kortenberg werd op 27 september 1312 in de abdij van Kortenberg door de zieke hertog Jan II van Brabant ondertekend. Het was de eerste keure op het Europees vasteland van die aard.

Op het einde van de vijftiende eeuw wordt Kortenberg geteisterd door oorlogen. Zo plunderen de troepen van Maximiliaan van Oostenrijk (1459-1519) de streek.

De zestiende eeuw wordt gekenmerkt door godsdienstoorlogen. In het najaar van 1568 roofden de troepen van Willem van Oranje (1533-1583) de omgeving van Kortenberg. Ook de volgende eeuw kregen de contreien van Kortenberg te maken met de doortocht van  legers en legerbendes. 

De aanleg van de Leuvensesteenweg in 1709 was een belangrijke gebeurtenis in de groei van Kortenberg. 

Kaart uit 1752 met bovenaan de nieuwe Leuvensteenweg (Casseyde) en onderaan de Oude BaeneKaart uit 1752 met bovenaan de nieuwe Leuvensteenweg (Casseyde) en onderaan de Oude Baene, de Romeinse Heirbaan

De aanleg van de spoorweg in 1866 zou een tweede impuls geven. 

Tussen 1880 en 1914 werden in Kortenberg en Erps-Kwerps door de nieuwe, dikwijls Franstalige, burgerij veel nieuwe villa's gebouwd in Art Nouveau, Judendstil of een eclecticische stijl.

De Romeinen legden een Heirbaan te Everberg. Deze liep ook door Meerbeek. In de Middeleeuwen werd deze oude baan veel gebruikt als deel van de verbindingsweg tussen Brugge en Keulen. 

Sint-Martinus kerk van Everberg

De eerste vermeldingen van Everberg dateren uit een oorkonde van het jaar 1112. De naam werd hierop vermeld als Eversberg. In dit document van 1112 wordt plechtig gesteld dat bischop Odo van Kamerijk het "altare" van Everberg aan het het Gasthuis van Leuven schonk. De patroonheilige Sint Martinus wijst op de hoge ouderdom van de kerk van Everberg, die zeker teruggaat tot de 8ste eeuw. 

Rond het jaar 1000 had Everberg waarschiinlijk zijn kasteel op de Everberg. Later kwam er het Hof van Montenaken in het Broek (moeras). Er zijn bijna geen overblijfselen meer van voor de wederopbouw van circa 1765. Het huidige kasteel de Merode is gebouwd in classicistische stijl met Louis XVI-ornamenten. 

Everberg heeft haar ruraal karakter behouden met oude pachthoven zoals het Gasthuishof, het Huis van de Vroegmis, het Henneken en de Drie Linden, de olieslagmolen en het Biesthof.

Erps-Kwerps bestaat historisch uit twee aparte kernen, namelijk Erps en Kwerps (vroeger Qua(e)rebbe, Querbs, Querps). Kwerps ligt maar iets ten oosten van Erps. Op de Ferrariskaart worden Erps en Kwerps aangeduid als twee verschillende parochies. Vandaag zijn beide dorpen aan elkaar gegroeid, maar beide beschikken ze nog wel over een eigen kerk. Onder het ancien régime vielen Erps en Kwerps onder de meierij van Vilvoorde, in het kwartier van Brussel van het hertogdom Brabant. 

De eerste vermelding van Meerbeek (als Merbecka) dateert uit een document uit 1117 toen de bisschop van Kamerijk de altaren van Meerbeek en Beisem schonk aan de priorij van Bornem. Het is het meest landelijke van de vier deelgemeenten van Groot-Kortenberg. De St.-Antoniuskerk staat op de rand van het dorp op de grens van beemden- en akkergebied. De vierkante toren is Romaans en gaat terug tot de 13de eeuw. In de kerk bevindt zich een vroegromaanse doopvont.


Meer info over de verschillende deelgemeenten vind je onder deze links:

- Kortenberg

- Everberg

- Meerbeek

- Erps-Kwerps


Bronnen en wesites:

Delrue J. 2006: Een uitzonderlijke vondst: Merovingisch glas op het Villershof te Erps-Kwerps,
Curtenberg 15/1-2, 16-19. 

Hoorne J. & Sturtewagen K.; "Leven en dood op het Villershof. Kortenbergse sporen van
Brabants verleden" in: Publicaties van de Archeologische Werkgroep Kortenberg 1 (2006 Kortenberg). 

Pauwels D., "Wonen bij de Weesbeek: nederzettingssporen uit de ijzertijd en de middeleeuwen te Erps-Kwerps in: Curtenberg 15/5 (2006) 190-191.

Sevenants W., "Archeologie in Kortenberg" in: Curtenberg 15/5 (2006) 192-194.

Vannoppen H., "De lakenwegen in Erps en omgeving" in: Curtenberg 15/1-2 (2006) 62-64.

van Heesch J., Een Keulse denarius uit de 10de eeuw gevonden te Erps-Kwerps. in: Curtenberg 15/4 (2006) 147-148.

Verbeeck M., "De Merovingische begraafplaats te Erps-Kwerps (prov. Brab.). Drie ongestoorde
graven van naderbij bekeken" in: Acta Archaeologica Lovaniensia 26/27 (1988) 41-60.

Verbeeck M., "Vijf opgravingscampagnes te Erps-Kwerps (1987-1991), een bewoningscontinuïteit van de prehistorie tot de Middeleeuwen" in: Acta Archaeologica Lovaniensia 33 (1994) 67-90.

Hoorne j., J. Bastiaens, G. De Mulder, K. Deforce, A. Ervynck, A. Lentacker & K. Sturtewagen; "Archeologisch noodonderzoek te Erps-Kwerps Villershof (Kortenberg, prov. Vlaams-Brabant). Nederzettingssporen uit de ijzertijd, de vroege en de volle middeleeuwen." in: Relicta 4 (1996) 23-80.

Sanderus, Antonius; Chorographia sacra Brabantiae sive celebrium aliquot in ea provincia ecclesiarum et coenobiorum descriptio (1659).

Lemaire R.; Le patrimoine monumental de la Belgique, Volume 1 (1971) 110-112.




Terug naar Home