Prive Sauna Akwa > Last Minute Prive Sauna > Last Minutes Everberg >

PRIVE Sauna AKWA

Wellness voor lichaam en geest

De Sint-Amanduskerk


De eerste kerk Kortenberg op de HeurkDe kerk van 1771-1773 (tekening 1877)

Op 3 april 1764 werd in de Kortenbergse parochie een referendum georganiseerd om de plaats te bepalen van de nieuwe kerk. Een  kleine meerderheid van de parochianen koos voor een kerk dicht bij de Leuvensesteenweg, op de Heurk. De nieuwe kasseiweg tussen Brussel en Leuven was in het begin van de achttiende eeuw aangelegd. Hierdoor verschoof het zwaartepunt van Kortenberg meer richting de nieuwe steenweg. 

Eerste steen Kerk Kortenberg 1771Eerst steen Sint-Amanduskerk 1771


Op 5 juli 1771 werd de bergkerk afgebroken en op 9 juli 1771 werd de eerste steen, 61 cm bij 56 cm, van de nieuwe kerk van Kortenberg gelegd door de abdes van de abdij van Kortenberg. Op de steen staat vermeld: "Dit is den eersten steen van dese kerck geleydt door Mevrouw Seraphine du Chäteau, abdisse der abdije van Cortenbergh den 9 juli in 't jaar ons Heer 1771".

Het plan voor de nieuwe kerk kwam van Laurent-Benoit Dewez (1731-1812), een vooraanstaande 18e-eeuwse architect in de toenmalige Oostenrijkse Nederlanden.

De achttiende eeuwse kerk  was een neoclassicistisch gebouw. De toren had (en heeft) een klokvormig dak. De kerk was 19,75m lang en 9,45m breed en bood plaats aan 400 parochianen.

Hoofdingang met dubbel wapenschild Kerk Kortenberg in 2018Westportaal met het dubbel wapenschild


Boven de hoofdingang werd een dubbel wapenschild aangebracht., links dat van de abdij en rechts dat van Everberg.

De bouwkosten bedroegen 7.893 gulden. 

 


Postkaart van de Sint-Amandus kerk van Kortenberg na de verbouwingen van 1887-1892De kerk na de verbouwingen van 1887-1892


Kortenberg telde bij de bouw van de kerk op de Heurk in 1771 minder dan 400 inwoners. In 1890 bedroeg dit aantal 1223. Een vergroting van de kerk drong zich dus op. De werken werden uitgevoerd in de periode 1887-1892 onder pastoor August Verbeeck (1845-1919).  Architect A. Struyven stond in voor het ontwerp. De laagste prijs, 15.830,50 BF, voor de verbouwing werd ingediend door aannemer Van Dueren uit Hoeilaart. De kerk werd uitgebreid met twee uitspringende zijbeuken (4m breed en 19.38m lang) en een bergplaats (5m x 7m). De werken waren voltooid op 17 februari 1892.








De Sint-Amanduskerk van Kortenberg na de verbouwingen van 1914-1922De kerk na de verbouwingen van 1914-1922

In 1904 had de parochie van Kortenberg al 2182 inwoners.  Ondermeer omdat de parochie in 1893, nauwelijks een jaar na de voltooing van de werken, werd vergroot met de gehuchten Edegemhoek en Achterenberg. Stukken van de parochie Erps en van Everberg werden dus bij die van Kortenberg gevoegd.Een uitbreiding van de kerk was opnieuw noodzakelijk.

De te Leuven werkende architect Pierre Langerock (1859-1923) maakte in 1914 de plannen voor een kerk in neogotische stijl. De heel bouw van 1887-1892 werd vanaf mei 1914 afgebroken, wederom bleef de toren echter gespaard. De hoofdbeuk, de zijbeuken, de dwarsbeuken, het koor met de tribunes en de sacristie waren nieuw. Twee woningen op de Dorpsstraat, de huidige Brouwerijstraat werden afgebroken om de  kerk te verbouwen. 

Pierre Langerock was in 1914 gevlucht voor de Duitsers waardoor de verdere uitwerking van de plans, en het toezicht op de werken, toekwam aan architect Achille De Buck.

Tijdens de verbouwing van de parochiekerk fungeerde de zaal Van Grambeeck in de Kerkstraat als noodkerk.

Door de Eerste Wereldoorlog konden "verschillende mensen die giften voor de nieuwe kerk beloofd hadden in de huidige omstandigheden die belofte niet () nakomen". De kerkfabriek raakte in geldnood en vroeg om een groot deel van de in 1914 beloofde staatstoelage zou worden uitgekeerd. De overheid gaf, bij koninklijk besluit van 8 Apri 1919, de kerkfabriek een subsidie van 38841,4 BF "voor het heropbouwen van de kerk, waartoe machtiging werd verleend bij koninklijk besluit van 4 Juni 1914 (Staatsblad, n 166-167)". De aannemer was J.B. Mommaerts, die woonde in de Kerkstraat. De totale kostprijs van verbouwing van de Sint-Amanduskerk bedroeg ongeveer 200.000 BF

Op 16 oktober 1922 zegende kardinaal Mercier de vergrote kerk in.

Interieur van de kerk


Het nieuwe koor kreeg in 1917 drie nieuwe glasramen van Edward Steyaert. Dit was een schenking van pastoor August Verbeeck. Het middelste glasraam stelt boven de Kruisiging en onder de Aanbidding der Wijzen voor. Het glasraam links stelt de heiligen Mattheus, Joannes, Petrus, Augustinus, Catharina en Johannes de Doper voor. Het glasraam rechts stelt de heiligen Paulus, Lucas, Marcus, Rosalie, Karel de Grote en Stefanus voor. Het glasraam, de H. Familie werd in 1922 door Edward Steyaert vervaardigd voor het dokzaal. Het was een schenking van aannemer J.B. Mommaerts. 

De doopvont is uit de zeventiende eeuw en komt uit de bergkerk. 

De eiken muurbetimmering, de kerkmeesterbank en de biechtstoelen werden in 1788 te Mechelen door schrijnwerker Johannes Taverniers in Lodewijk XVI-stijl vervaardigd. 

Ecce Homo KortenbergEcce Homo



De Ecce Homo of Christus op de koude steen is een barok houtenbeeld uit de tweede helft van de zeventiende eeuw. Het stond voor de verbouwing van 1914 buiten achter het koor in een kapel. 











De laatgotische (+/-1500), Brabantse, gepolycromeerde madonna in eik komt uit het atelier van de Meester der Madonna van Piétrebais

Verder vinden we een houten Onze-Lieve-Vrouw met Kind (+/-1700)













De kerk bezit ook enkele schilderijen. De H. Familie is een achttiende eeuws schilderij van de Vlaamse School. De dode Christus beweend door Onze-Lieve-Vrouw, de H. Johannes en de Engelen is ook een achttiendede eeuws schilderij van de Vlaamse School en een kopie naar Van Dijck 

Aanroeping van Blasius KortenbergAanroeping van de H. Blasius (onderaan stuk eiken lambrisering met medaillon van de H. Petrus))

De aanroeping van de H. Blasius is eveneens een Vlaams schilderij uit de achttiende eeuw. Blasius werd in Kortenberg speciaal vereerd tegen keelpijn.


De meeste kerkmeubelen dateren van bij de bouw van de nieuwe kerk in 1914-1921. Het hoofdaltaar is een schenking van de notarisfamilie Eugeen De Bruyn. Het Sint-Jozefsaltaar is een schenking van Jules Leclercq uit de villa Eikelenhof en het Sint-Amandusaltaar is een schenking van de familie Schuermans. Dokter Victor de Wals schonk de communiebank. De preekstoel werd geschonken door notaris Edgard Van Beneden uit Schaarbeek. Vanbeneden had te Kortenberg zijn buitenverblijf. 

De sacristie is in 1981 omgevormd tot winterkapel. Hier is het schilderij van de oude bergkerk door Jozef Linning uit 1873 te vinden.



Onze-Lieve-Vrouwkerk KortenbergOnze-Lieve-Vrouwkerk Kortenberg anno 2018


Het orgel en positief, in de doksaalbalustrade, vormen een monumentaal geheel dat stamt uit het einde vande achttiende eeuw. In de negentiende eeuw werd het orgel aangepst door Th. Smet uit Duffel (1850) en later nogmaals door J. Merklin uit Brussel. In 1963 werd het instrument grondig vernieuwd door G. D'Hondt uit Herselt. Het orgel  bevat ondanks de aanpassingen, nog voldoende historische elementen zoals oud pijpwerk. Van de achttiende eeuwse kast is de voet weggezaagd. De rugwand is ook verdwenen. In de balustrade bevindt zich nog een positieffront dat vroeger met de hoofdwerkkast verbonden was.


In 1981 werd gekozen voor een nieuwe patroonheilige. Dit vond men nodig om verwarring te verkomen met de slechts twee kilometer verderop gelegen dekanale Sint-Amanduskerk in de andere deelgemeente Erps-Kwerps. De Sint-Amanduskerk had het meeste recht op de naam. In Kortenberg koos de parochie dan voor de tweede patrones van de kerk, Onze-Lieve-Vrouw.