PRIVE Sauna AKWA

Wellness voor lichaam en geest

Erps-Kwerps


Jacob van Deventer Hertogdom Brabant Erps-Kwerps Kortenberg everberg meerbeekErps en Kwerps (Quaerebbe) op de kaart van Jacob van Deventer van het Hertogdom Brabant 1536-1558

Erps-Kwerps omvat twee parochies Erps en Kwerps, het oude Quarebbe. Bizar is dat de parochie van Kwerps omringd wordt door de parochie van Erps. Dit komt omdat de parochie van Kwerps nooit groter was dan de oude heerlijkheid Quarebbe. 

In 1110 wordt Kwerps het eerst vermeld als Quadrebbe. Odo, bisschop van Kamerijk, schonk toen de altaren van Kwerps en Nossegem aan de abdij van Kortenberg. 


Erps wordt voor het eerst vermeld in 1125 als Erpeza. De naam is opgebouwd uit drie Keltische achtervoegsels, ara-apa-iza, die naar water verwijzen. Erps was in 1286 de hoofdplaats van een meierij, het ambtsgebied van een meier. Daarnaast was het een belangrijk economisch centrum dat langs de weg tussen Keulen en Brugge lag. 

Door de aanleg van de nieuwe steenweg Brussel-Leuven in 1706-1709 verloor Erps zijn overwicht ten voordele van Kortenberg.

Men vindt tal van monumenten op het Dorpsplein van Erps zoals het achttiende eeuwse Schavenberghof, de oude pastorij, De Engel, Het Rode Schild, De Zwaan, De vier Heemskinderen, het pachthof Ackermans en het oude gemeentehuis. Deze gebouwen staan rond de neogotische Sint-Amanduskerk. In de onmiddellijke omgeving op de Peperstraat staat het zeventiende eeuwse Van Hammehuis en de radermakerij Buelens uit dezelfde periode. In de Kammestraat bevindt zich de Kam van Jan van Ransem, een vroegere brouwerij. Het Dorpsplein en de omliggende straten bereikten hun welvarendste periode onder de Oostenrijkers. Enkele pachthoven kregen een bovenbouw en werden zo hooghuizen.

Witte Lediaanse zandsteen en de Spaanse baksteen wisselen elkaar af. Kenmerkend voor deze traditionele zand- en baksteenstijl zijn de kruisramen in witte steen, de rondboogdeuren (op het eind van de achttiende eeuw vervangen door deuren in Louis XVI-stijl), de speklagen en de hoekkettingen. Ook buiten het Dorpsplein zijn er voorbeelden van geslaagde restauraties zoals de Ransemhoeve in de Kasteelstraat, De Koning van Spanje op de Leuvensesteenweg en het pachthof Stie in de Bruulstraat. 

Van de acht kastelen en speelgoederen die Erps en Kwerps ooit rijk waren, zijn er twee over, het Hof ter Brugge en het Wijnegemhof. Het eerste kasteel is zeventiende eeuws. Het werd bewoond door de Bourgondische burggraven de Plaines. Marc Sleen gebruikte het kasteel als locatie voor een strip van Nero, Het Rattenkasteel. Het Wijnegemhof is een achttiende eeuws speelgoed gebouwd door de adellijke familie der burggraven van der Noot.

In de Sint-Amanduskerk van Erps vinden we twee achttiende eeuwse schilderijen van Pieter Jozef Verhaeghen. Het ene stelt de heilige Barbara voor. Erps was een bedevaartscentrum van deze heilige. Het andere Donatus, patroon tegen bliksem en donder.

Tegen de Sint-Pieterskerk van Kwerps ligt de grafsteen van Claude Fisco (1736-1825), de bekende Brusselse architect. Hij overleed te Kwerps overleed in de pastorij. Zijn neef was toen pastoor van de parochie. De Pastorij van Kwerps is nu een mooi gerestaureerd gebouw op de Kwerpsebaan. Fisco was de ontwerper van het Martelarenplein te Brussel, waar nu  de de zetel van de Vlaamse Regering gevestigd is.

Erps-Kwerps is rijk aan kapelletjes, bijvoorbeeld dat van Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand uit 1655 in barokstijl bij het Hof ter Brugge en de kapel van de Heilige Rochus in 1866 opgericht tegen de cholera.

Belangrijkste bezienswaardigheden van Erps-Kwerps


- De Sint-Pieterskerk van Kwerps heeft een zeventiende eeuws koor en een laatromaanse toren.
- De Sint-Amanduskerk is gebouwd in een neogotische stijl en is groter dan de Sint-Pieterskerk van Kwerps
- Het oude gemeentehuis aan het Dorpsplein van Erps is gebouwd in 1875 naar een ontwerp van de Leuvense architect Alexander Van Arenbergh (1799-1877).
- De waterburcht 'Hof ter Brugge' ligt op de grens van Erps en Kwerps. De de huidige gebouwen dateren uit de zeventiende eeuw. De poorttoren is achttiende eeuws.Oorspronkelijk was de burcht met een gracht omringd. Deze werd echter in de negentiende eeuw bijna volledig gedempt. 


Bronnen:

Michèle Galand, "L'ingénieur-architecte Fisco, contrôleur des travaux de la ville de Bruxelles", dans, La place des Martyrs, Bruxelles, CFC-Éditions, 1994, 133-155.

 Gaucheret J.F.: Historie der parochie, dorp en heerelykheyt van Quarebbe.

Coomans, Th., Van Arenbergh, Alexander; Van Arenbergh, Louis; Van Arenbergh, Augustin, in: Van Loo, A. (red.), Repertorium van de architectuur in België, van 1830 tot heden, Antwerpen, 2003: 545-546.


Websites:

900 jaar Kwerps